Ringkasan
Pemimpin Pasifik menuntut akses pembiayaan iklim dan peralihan tenaga boleh baharu menjelang COP31 di Antalya, ketika enam komuniti di Fiji sudah dipindahkan akibat kesan iklim dan jerebu rentas sempadan menghubungkan rantau itu dengan Asia Tenggara.
KOROR — Pemimpin 18 buah negara anggota Forum Kepulauan Pasifik menuntut supaya sidang iklim COP31 pada November ini menyediakan pembiayaan bagi peralihan tenaga boleh baharu, perlindungan lautan dan pembinaan daya tahan komuniti, dalam satu kenyataan yang menyifatkan perubahan iklim sebagai ancaman tunggal terbesar kepada keselamatan, mata pencarian dan kesejahteraan penduduk rantau itu.
Tuntutan tersebut dibuat pada Mesyuarat Pemimpin Forum Kepulauan Pasifik ke-55 yang berlangsung selama seminggu di Koror, ibu negara Palau. Australia, yang memegang jawatan presiden rundingan COP31, turut menyertai mesyuarat berkenaan.
Kempen serantau itu bertumpu kepada empat keutamaan: mengekalkan had pemanasan 1.5 darjah Celsius dalam jangkauan, memperbaik akses kepada pembiayaan iklim, mengangkat hubungan antara lautan dengan iklim, serta memperkuat suara dan kepimpinan Pasifik dalam rundingan antarabangsa.
Pemimpin Forum turut meluluskan penempatan jawatan Pesuruhjaya Tenaga Serantau di bawah Komuniti Pasifik, dengan pelaporan berkembar kepada badan tersebut dan Sekretariat Forum Kepulauan Pasifik. Keputusan menubuhkan jawatan itu dibuat seawal 2023, dan menteri luar rantau berkenaan mengakui bahawa kelajuan pelaksanaan kekal menjadi halangan utama kepada peralihan tenaga serantau.
Susunan sidang tahun ini memberikan Pasifik ruang yang luar biasa. Fiji akan menjadi tuan rumah mesyuarat Pra-COP31, manakala Tuvalu mengendalikan komponen khas peringkat pemimpin, kedua-duanya antara 5 hingga 8 Oktober dengan sokongan Australia. COP31 sendiri berlangsung di Antalya, Turkiye, pada November. Tuvalu turut akan menjadi tuan rumah Persidangan Antarabangsa Kedua mengenai Peralihan daripada Bahan Api Fosil pada April 2027.
Kesan yang mendorong tuntutan itu sudah pun berlaku. Enam buah komuniti di Fiji telah dipindahkan atas sebab iklim, dan dua lagi berdepan kemungkinan yang sama. Bagi negara yang sebahagian besar penduduknya tinggal di pesisir, pemindahan kampung sudah menjadi realiti semasa.
Bagi pembaca di Malaysia, terdapat satu sambungan yang lebih dekat daripada jangkaan. Pertubuhan Meteorologi Sedunia melaporkan pembentukan asap yang ketara daripada kebakaran hutan di Indonesia, termasuk di wilayah Papua Selatan, yang merentas sempadan ke Papua New Guinea dan Malaysia. Jerebu yang menyelubungi Sarawak sepanjang awal September merupakan sebahagian daripada fenomena yang sama yang turut menjejaskan negara Pasifik.
Beberapa negara Pasifik turut mengalami keadaan kemarau teruk akibat corak cuaca El Nino, yang dijangka berpanjangan sehingga 2027. Gabungan kemarau, jerebu rentas sempadan dan kenaikan paras laut memberikan gambaran tentang kesan iklim yang bergerak tanpa mengambil kira sempadan negara.
Persoalan pembiayaan kekal menjadi titik paling sukar. Kemudahan Daya Tahan Pasifik disebut sebagai keutamaan pelaburan pembiayaan iklim yang paling utama bagi rantau itu, dan pemimpin Forum menyeru rakan pembangunan menyokong permodalannya. Dana Iklim Hijau pula diiktiraf sebagai rakan penting, dengan seruan supaya penambahan modal ketiganya dilakukan pada kadar yang mencukupi dan tepat pada masanya.
Tuntutan berulang terhadap pembiayaan itu sendiri membawa persoalan yang lebih dalam. Sebuah pertubuhan alam sekitar menyatakan pendirian bahawa negara Pasifik tidak sepatutnya terus meminta wang daripada negara kaya bagi menangani kesan yang tidak mereka sebabkan, dan bahawa pembiayaan iklim wajar dianggap tanggungjawab negara pencemar utama. Kerajaan Fiji pula menjelaskan bahawa kemudahan serantau diwujudkan kerana negara Pasifik selama ini sukar mengakses pembiayaan iklim sedia ada, yang melibatkan prosedur rumit dan model pembiayaan yang tidak sesuai dengan keadaan tempatan.
Dalam bacaan UP6 SUARA SEMASA, kedudukan Pasifik dalam rundingan iklim mempunyai persamaan yang jelas dengan kedudukan negara membangun lain, termasuk Malaysia. Negara yang menyumbang paling sedikit kepada pelepasan karbon menanggung kesan paling awal, sambil perlu memohon pembiayaan daripada pihak yang bertanggungjawab terhadap masalah tersebut. Perbezaannya terletak pada skala masa. Bagi Tuvalu dan Kiribati, persoalannya kini beralih daripada kos penyesuaian kepada kewujudan wilayah negara itu sendiri.
Ujian sebenar bagi kesemua tuntutan ini akan berlaku di Antalya. Deklarasi politik yang bakal dikeluarkan di Fiji dan Tuvalu pada Oktober berfungsi membina momentum. Sama ada momentum itu bertukar menjadi peruntukan yang boleh diakses oleh negara pulau kecil merupakan perkara yang berbeza sama sekali.
Perkembangan iklim dan hal ehwal antarabangsa boleh diikuti menerusi kategori Global di UP6 SUARA SEMASA.
